Tip 1: Bevorder het bewustzijn
Iedereen, en zeker de expert informatieveiligheid, kan binnen een zorgorganisatie een rol vervullen bij het vergroten van de bewustwording over datalekken. Hoe doe je dat? Van Spronssen deelt een eerste tip: ‘Maak collega’s bewust van de schadelijke gevolgen die een datalek kan hebben.’ Pluut: ‘Je kunt er namelijk niet zomaar vanuit gaan dat zij snappen waarom het belangrijk is om geen data te lekken.’ Het programma IVGZ heeft een aantal posters ontwikkeld (gebaseerd op waargebeurde verhalen) die duidelijk maken hoeveel last mensen ervan hebben als door hun toedoen persoonsgegevens zijn gelekt. Pluut: ‘Een van de posters gaat bijvoorbeeld over een zorgverlener die op een phishing mail klikte, waardoor haar account versleuteld werd. Hierdoor kon zij haar werk niet meer doen.’ De posters geven mensen die eerder data hebben gelekt een gezicht. ‘Dit draagt bij aan het bewustzijn van de risico’s’, aldus Van Spronssen.
Tip 2: Ga met elkaar in gesprek
Ben jij in jouw organisatie of praktijk verantwoordelijk voor de informatieveiligheid? Gebruik de hulpmiddelen van IVGZ dan ook om met elkaar in gesprek te gaan. Pluut: ‘Dat gesprek zou moeten gaan over waarom je veilig moet omgaan met gegevens en over hoe je dat doet.’
Een handig hulpmiddel hiervoor is de ‘gespreksstarter’. ‘Dit is een document met korte beschrijvingen van waargebeurde praktijksituaties. Het bevat voorbeelden van kleine handelingen met mogelijk grote gevolgen’, zegt Pluut. Zoals: het zonder toestemming kijken in het dossier van een cliënt, wat tot ontslag kan leiden.
Daarnaast bevat de gespreksstarter meerdere quizvragen, bedoeld om collega’s op een speelse manier te informeren over informatieveilig gedrag en het gesprek aan te zwengelen.
Tip 3: Kies software bewust
Veel datalekken ontstaan doordat mensen onveilige software gebruiken en daarin persoonsgegevens zetten. Denk bijvoorbeeld aan het invoeren van patiëntgegevens in een openbare chatbot. Het verdient daarom aanbeveling om enkel te werken met AI-chatbots die zijn goedgekeurd door de organisatie, legt Van Spronssen uit. Want dan is waarschijnlijk geregeld dat de gegevens lokaal worden opgeslagen en niet worden gedeeld met een
leverancier of anderen buiten de zorgorganisatie. Pluut: ‘De gegevens blijven dan binnen de virtuele muren van de organisatie.’
Is niet duidelijk of nieuwe software veilig is? Dan kun je als zorgmedewerker een stroomdiagram van IVGZ gebruiken dat helpt bij het zelfstandig maken van bewuste keuzes voor nieuwe software. Je leert met dit stroomdiagram om risico’s op het gebied van veiligheid en privacy in te schatten én wordt gewezen op de noodzaak van afstemming met de organisatie. Pluut: ‘Kom je er toch niet uit welke software je wel of niet mag gebruiken? Zoek dan contact met de ICT-afdeling voor overleg.’
